Birmiftahis

 Fazla şişirdiği balonların ruhunda patladığını gören insan değişir. Daha sonra kendini ihmal ettiği duyguları, kimliğini görür. Bazen böyle olması gerekir. Başkasına olan bağımlılıklarını kendininmiş gibi sanmasını bir yerde bırakması ve görmesi gerekir. Bırak olsun demek belki de en güçlü insanın kendine güvenini yerine getiren olgudur. Çünkü biri sözünden döner, biri uzaklaşır, biri davranışlarını değiştirir ve nedenini anlayamazsın. Peşinden koşmak hala iyi gelmeye çalışma hali seni oldukça fazla yorar. Seni kendinden ve özgüveninden uzaklaştırır. Kendini kendi gözünde değersizleştirirsin. Ne gereği var? Bazen sadece bırak olsun dersin. Ne olacaksa olsun. İnsanların yaralı yerlerine dokunmanın iyileştikten sonra karşılığı genelde görmezden gelmek olur. Birçok insanın şikayeti ve üzüntüsüdür bu. Peki neden insanlar böyle? Neden ilişkilerde hep pragmatistler? Bilmiyorum. Pek argümanları olacağını da sanmıyorum. O yüzden her insan iyiliği taşıyamayabilir diye düşünüyorum. Ve herkesi iyiliği karşılayamaz. Bazen yalnız başlarına kalmaları gerekir. İyiliğin, değerin sadece fayda sağlamak aracı olmadığını öğrenmeleri gerekir. Çünkü bu tür insanlar insanların içindeki o incecik iyiliği koparmaya çalışıyorlar. İyiliği bilmeyene, değer kavramını vicdanının ortasına koymayana yapılan tüm iyilikler onun çıkarına göre yapılanır. Tek düşüncesi kendidir. Bir zaman sonra seni, sizi paspasın altındaki anahtar olarak görmeye başlar. Yeterli dozu aldığında sizden uzaklaşmaya ve yoğunluklarına öne sürmeye başlarlar. Tanıdık geldi mi? Bu da bir psikolojinin kazanç sistemidir. İnsan tevazu kavramını benimseyemediğinde olacak sonuç genelde budur. Suç bulunmaz elbette ya da suçlu aranmaz. Ama iyiliği yapan insan genelde kendini suçlu hisseder. Nasreddin hocanın dediği gibi; hırsızın hiç mi suçu yok? Diye düşünmez. Hassas bir düşünceye sahip olmanın üzüntüsünü ve acısını yaşar. Bu yüzden insan en çok duygusunu anlayan insana denk gelmek ister... 

Nöroanatomist Dr. Jill Bolte Taylor'a göre, bir duygu biyokimyasal ve fiziksel bir tepki olarak vücutta en fazla 90 saniye sürer. Bir buçuk dakikadan sonra hissetmeye devam ettiğimiz duygular, o duyguya zihnimizde ürettiğimiz "hikayeler" ve düşüncelerdir. Başka bir deyişle, o anı zihnimizde tekrarlayarak duygusal tepkiyi kendi kendimize yeniden tetikleriz. Kendine sor. Bunun içinde kalmayı neden seçiyorsun? Var mı buna bir cevabın? Bazen insan acı çekse de sırf hareket etmemek için o duruma o duyguya razı olur. Kendini bir zindanın içine kendi elleriyle teslim eder. Bir duygunun bekçisi olmayı seçer. Bu duygu onu ziyan etse bile. Çürümenin duygusal olarak yıkıntısı büyük olur insan için. “Hayır hareket etmemeliyim” korkusu ya da cesaretsizliği bir hayatı ya da bir zamanı çöpe attırır. Oysa insan arada bir hava almalı. En körelmiş haline bile hava aldırmalı. Bulunduğu konumu ya da ruhu adlandırmalı. Sürekli bir duygu yoktur hayatın içinde. Tıpkı mevsimler gibi. Dalgalı bir hayatın dalgasız bir yaşamı arzu edersiniz ki olamaz. Gülerken aniden gelebilecek bir hüzün hissi de gelebilir, üzgünken bir anektodun sizi güldürmesi de olabilir. Dozunu kaçırıyoruz bazen işte duygusal tepkilerin ya da başımıza gelen olayların. Her şeye bir anlam yüklemek zorunda değiliz bazen. Bazı şeyler anlamsız kalmadı insanın hayatında. Bu bilinmezlik halinde yük etmemeli ama. Bu ince çizgiyi iyi belirlemeli insan. Her şeye yetişemez tüm duygular dahil. Ama hissetmekten de kaçamaz. Bunu idrak edince hayat ve başına gelenler daha anlaşılabilir ve daha salt olabilir. Her şeye sıkı sıkıya bağlanmak ya da hissetmek yani dozunu kaçırmak insanın hayattaki dengesini de bozabilir. Şarkı da dediği gibi; yaşanacaksa yaşanacak ayrılıklar mutsuzluklar. Bu yüzden hissiyatlarını 6 dakika durup düşünmek sana fayda ve ferahlık sağlayacaktır. Unutma insan hissettiğinde değil sabit kaldığında bulur kendini, yani bazen… 

    Tamamlanmayan yazılar vardır hayatta. Ve buna rağmen, her gün biraz daha “Bana neler oluyor?” sorusu artar insanın hayatında. Kendi vazifesi olmayan şeylerle fazlasıyla ilgilenir. Bazen insan, boş vermeyi öğrenmeli. “Olabilir.” diyebilmeli. Kendinde olan güzellikleri görebilmeli. Çünkü insan olmak, biraz da kendine bakmaktan geçer. Öyle değil mi? Anlatılan hikayelerin birçoğuna kendimizi koyarız. Onların gözünden değil de kendi gözümüzden olayı nasıl yaşarız, nasıl tepki veririz ona bakarız. Bazen faydalı olsa da hassas bir kalp için çok ağır bir sürece vesile olabiliyor. O acıyı kaldıramıyor bazen hassas insanlar. Garip bir veba ki bu insan kurtulamıyor. Olduğu insan hiç olmak istemediği bir insana dönüyor. Farkl yollardan geçip yine de aynı kişi olmayı başarıyor. En çok kırılmayı adı gibi ezberlemiş insanlar böyle kalıyor. Kırılınca değişirmiş insanlar dedikleri genelde pek olmuyor. O kıyamama hissi, Onun gibi olmamak hissi, insanı bazen çok fazla yoruyor. Ne gerek var ki o bana yaptı ben de ona yapayım diye düşünüyor. Ama pratiğe dökemiyor. İçindeki iyi taraf onu bir şekilde ikna edip yine aynı kişi olmasını sağlıyor. Kelimelerin önemini öğreniyor bu acı dolu sürede. İnsan kelimelerle kendini bağdaştırıyor bir süre sonra. İnceliğinden kopan kelimeleri bağrına basıyor. Canını yaksa da buyurgel diyor. İnsanı belki de ençok bu sahip çıkma güdüsü yakıyor. Kendini ateşe bilerek yine kendi atıyor. İçinde olan bu iyimserlik kendine ateş olarak geri dönüyor. İnsan belki de böyle yanarak büyüyor. Böyle birikerek var oluyor. Hassas bir yol garip bir mecra ve beklenmeyen bir hareket.  Evet hayatta bazı şeyler hep eksik kalıyor, kalacak ve tamamlanmayacak. İnsan bunu hayatının bir bölümünde eksilerek ya da başka bir olayla yüzleşerek anlıyor. Ve anlıyor bazı şeylerin tamamlanması zorunluluk değildir, eksik de kalabilir. Hayatın içince onlarca buna dair duygularımız, hislerimiz olacak. Ya keşke olsaydı dediğimiz birçok şey olmayacak. Ya da olurların kıyısından dönecek. Tıpkı Yapım aşamasnıda olan inşaatların önünde yazan tabeladaki bitiş tarihinin geçmesi gibi. Birçok şey ertelenecek, birçok şey aniden iptal olacak. Bunlara kolay adapte olabilidiğinde ya da daha az sinirlenebildiğinde bambaşka birine dönüşeceksin. Hayatta bu da olabiliyormuş diyebilmek en büyük kabüllenişlerin kilidini açıyor. Sinirlenmenin, öfkelenmenin dozu elbette önemli. Hayatın içinde bunlarda olacak. Mühim olan limiti. Sen kendini ve kendinde olanları biraz da olsa kontrol edebildiğinde hayatta olanlara tepkin ve hayatına biraz sakinlik ve olabilirlik girecektir. Kolay mı? Çok zor. Ama zorun sonrası da kolaylıktır. Öyle değil mi? …

Unutacaksın bazen, olmamış gibi yapmayı öğreneceksin. yerine yenilerini koyabilmek için. Ya da bunu istemesen de o gelip seni bulacak. Bazen fark etmeyeceksin. Hayatta bazen bazı şeyler hiç fark etmeden senin dışında gerçekleşir. Senin bir etkin yoktur ama olmuştur. Senin de oldu mu? Tepkin ne oldu? Üzüntü, kırgınlık, mutluluk ya da neşe hangisi ile doldu? İşte başına gelen bu olaylar hayatını bambaşka bir yöne çevirebiliyor. Gününü zindan edip ya da gününü neşelendirebiliyor. Böyle öğreniyoruz, öğrenmek durumunda kalıyoruz bazı tepkileri. Tepkisizliği bile bu sebeplerle öğrenebiliyoruz. Şaşırışlarımız çocukça ve bunu genellikle saklayamıyoruz. Gerek ağzımızdan çıkan sözlerle gerekse vücut dilimizle belli ediyoruz. Kendimizi bir anda hiç olmadık yerde ya da hiç olmadık bir ruh halinde bulabiliyoruz. Saniyesine değişebiliyor zaman ve yaşam. Ne oldu demeye kalmadan, olanın içinde buluyoruz kendimizi. Bir sahilin kumsalında hissettiğimiz gülüşten, bir ayazın dondurucu soğuğuna bir anda geçebiliyoruz. Bu yüzden hayata biraz da anlık olarak bakmak gerekiyor. Bugün bir kahve bardağının üzerinde yazan bir not görmüştüm mesela. Onu okumadan önce gayet ciddi ve somurtkandım. Üzerinde yaşan şey ise:” En boş gecen günler, kişinin gülmediği ve kahve içmediği günlerdir.” Bir yandan kahvenin reklamını ve albenisini uyandırırken bir yandan da aslında gün içinde unuttuğumuz o güzel eylemin önemini vurguluyordu. Şaşkın kaldım biraz ve sonra düşündüm. Neden gülemiyoruz? Neden gülmek için bir şeyler bulamıyoruz? Oysa tonlarca üzülecek olay ve yaşam var. İçinde hiç yok mu tebessüm edecek sakarlıklarımız, söylemlerimiz, hatta aptallıklarımız? Neden gülmeyi bu kadar basite alamıyoruz? Ya da zorlaştırıyor muyuz? Bilmiyorum. Gün içinde hatırladığımız sinir olduğumuz onca olay vardır kuşkusuz. Kimisi beklenmedik çalan zile kızgındır, kimisi gereksiz basılan kornaya, kimisi yüksek sesle bağıran bir vatandaşa. Ya gülerek hatırladığımız? Gün içinde hangisinin toplamı daha fazla? Bir kahveden onlarca şey düşündüm aklıma geldi. Ama en çok gülme konusuna takıldım işte. Buradan kastım sürekli gülün vs değil. Ama o en yorgun olduğunuz anda bile kendinizi fark edip birazcık gülümseyin. Kimseye olmasa bile kendinize. Bunu fazlasıyla hak ediyoruz. “Gülüp geçti” demek bazen tüm günü daha da güzelleştirebiliyor. Mesela bugün ilk uyandığında hangi ruh haliyle uyandın? Ve bu ruh hali dünün kalanı mı bugünün başlangıcı mı? Kimimiz dünden kalan halimizle bugünü yaşamaya çalışıyoruz. Belki de bu yüzden dünün tekrarını yaşıyor gibi her günümüz aynı diyoruz. Oysa yeni bir gündü. Tüm analog ya da dijital saatlerdeki sayılar değişmişti. Ama neden biz hâlâ aynı kaldık? Neden bunu kendimize hiç sormadık? Muallak gibi.  Bazen sıfırdan başlamak dünün ne olduğuna bakmaksızın yaşamak daha yumuşak geçişler yapmamızı sağlayabiliyor. Tıpkı yarının telaşını bugün yaşamak gibi. Ya öyle olmayacaksa diye sormayı unutarak. Bazen de böyle bir düşünceyi denemek gerekiyor. Hayat biraz da deneme yanılma yolu değil midir? Hiçbir şeyi denememiş, denemeye yeltenmemiş birine birine yaşıyorsun denir mi?

Ruhun ile en son nereye gittin ve nereye ait hissettin kendini? Nerede ağız dolusu gülüp unuttun zamanın geçtiğini? Yakın zamana? Çocukluğuna ya da nereye? Bazen gün içindeki sıkıntılardan böyle bir yerlere gitme ihtiyacı hissederiz. En mutlu olduğumuz ana dönmek isteriz. Bilgisayardaki sistem geri yükleme tuşuna basarız. Çünkü tüm saf mutluluk hissimiz bazen orada kalmıştır. Günün hiç ummadığımız şekilde başlaması ya da haber sitelerini açtığımızda gördüğümüz şu anın varlığından uzaklaştırır bizi. Hele bir de hassas bir kalbe sahipseniz epey kaçışınız kolay olur. Birçoğumuz bu nedenle hiçbir haberi ve gündemi okumaz takip etmez. Birazcık sakinlik ve rahat bir nefes alma yani kendiyle kalma halindedir. Bu Coğrafaya maalesef her an her şey değişebiliyor. Hiç umulmadık bir konser haberi mutlu ederken hiç umulmadık bir 3. sayfa haberi “ yuh bu kadar da olmaz” dedirtebiliyor. O yüzden ülkecek artık çok şaşıran ülkeler arasında birinci sıraya yerleştiğimizi düşünüyorum. Resmi kayıtların bir çoğu yalan nasılsa… Artık rahatlıkla bu bir yalan diyebiliyoruz. Kimimiz aldanıyoruz ya da aldanmak istiyoruz. Çünkü bu biraz da kolayımıza geliyor. Çünkü karşıya geçip bir fikir edinmek, bir eylem sunmaktan ziyade hıııı demek daha kolayımıza geliyor. İnsan artık belki de daha fazla yorulmak istemiyor. Onları da anlayabiliyorum. Fikirler ve bunların çatışmaları çatışmalar yorar insanı. Zihinsel yorgunluk tüm sistemi dağıtabilir. Siz de düşünürken ne kadar yorulduğunuzu fark etmişsinizdir. Bu yüzden herkes kendine has. Ama sokaklarda aynıyız. Merhabalaşıyoruz her gün. Kimimiz saati kimimiz yol tarifi soruyor. Komik bulduğumuz bir şeye birlikte gülebiliyoruz. Aynı farklılıkları, farklı aynılıklar ile görünebiliyoruz.  Tek farkımız kimimiz tabelalara bakarken kimimiz gökyüzüne bakıyor. Kimimiz edindikleriyle kimimiz hiç edinmek istemedikleriyle yan yana aynı durakta bekleyip gidiyoruz…

Sonlara geliyorum, az kaldı… Şu an buraya kadar gelip okuduğunda ne sormak isterdin kendine? Okurken ne canlandı zihninde? Kim olman gerekirken hayat seni nasıl birine dönüştürdü? En çok kendine neyi sormayı unuttun? Hemen cevap verme. Biraz düşün. Ama gün içinde olanları hesaba katma, genel bir düşünme olsun. Ya da son zamanlar da olabilir. Kendinde en çok unuttuğun şey ne? Bunu yorumlara yazın lütfen.

Çehrenizin gökyüzü gibi güzel, Ruhunuzun bir yağmur damlası gibi hafif ve berrak olması dileğiyle. Unutmayın gülmek çok şey ifade eder. Tüm tozlar uçar gider, bir parça tebessüm daima hatırlanır. Gün içinde bolca gülmeyi bir de kendinize bakmayı unutmayın. Esenlikler… 

Dipnot: Sürçülisan ettiysem afola.

 İnsan bazen en çok iyiliğinden vuruluyor. Hiç beklemediği bir anda, hiç beklemediği bir sözün içinde kanıyor. Bazen bir davranış, bazen küçücük bir cümle, bazen de yalnızca bir tavır insanın içinde kapanması zor yaralar bırakabiliyor. En sonunda geriye hassas bir kırılma, sessiz bir iç çekiş ve derin bir yorgunluk kalıyor. Belki de insanı en çok yoran şey, anlam veremediği davranışlarla karşılaşmak oluyor. Çünkü insan kötülüğü bir nebze kabullenebiliyor; ama iyiliğin kötüye yorulmasını kabullenemiyor.

Karşılaştığın insanlar zamanla diğer insanlara olan bakışını değiştiriyor. Samimiyetin yönü kayıyor, güven duygun zedeleniyor. Bir süre sonra içinden bir daha iyilik yapmak gelmiyor. Çünkü bazı insanlar o kadar sertleşmiş, o kadar hoyratlaşmış oluyor ki, en saf davranışı bile yanlış anlamaya meyilli hâle geliyorlar. İyiliği bile kötü niyetle açıklamaya çalışıyorlar. Ve albayım, insanı en çok da bu yoruyor. Çünkü insan bazen kötülüğe değil, inceliğin değersizleşmesine üzülüyor.

İnsan bu yüzden zaman zaman gaddar biri olmak istiyor. Daha hissiz, daha umursamaz, daha kaba biri… Çünkü incelikli kalmanın ağır bir bedeli var artık. Düşünmenin, alttan almanın, kırmadan konuşmaya çalışmanın bedeli çok büyük. Ama insan ne kadar isterse istesin, kendi yaradılışından kaçamıyor. İçindeki o ince tarafı susturamıyor. İşte bu da daha çok acıtıyor. Çünkü insan, dönüşemediği şeye üzülüyor bazen. “Ben neden onlar gibi olamıyorum?” diye soruyor kendine. Sonra uzun uzun düşünüyor ama net bir cevap bulamıyor.

Bir insanın iyiliğini düşünmek bile bazen “Sanane?” olarak geri dönüyor. Bu çağın en büyük kırgınlığı belki de burada başlıyor. İnsanlar artık birbirinin derdine yaklaşmaktan korkuyor. Çünkü samimiyetin karşılığı çoğu zaman yanlış anlaşılmak oluyor. Birine iyi gelmeye çalışırken suçlu durumuna düşebiliyorsun. Bir cümleyi kırmadan kurmak için çırpınırken kaba ilan edilebiliyorsun. Oysa insan yalnızca anlaşılmak istiyor. Belki de çağımızın en büyük yoksulluğu budur: anlaşılabilmek.

Sahi, biz bu inceliklerden ne ara uzaklaştık? Ne zaman kırmadan konuşmak yerine kırarak güçlü görünmeye başladık? Ne zaman sert olmak, kaba olmak, hissiz olmak bir meziyet gibi görülmeye başladı? İnsan bazen çevresine baktığında kendini yanlış bir dönemin içine doğmuş gibi hissediyor. Çünkü etrafında gittikçe çoğalan bir hoyratlık görüyor. Kimse kimsenin ruhuna dikkat etmiyor artık. Herkes kendi yükünü taşımaktan o kadar yorulmuş ki, karşısındakinin taşıdığı yükü görmez hâle gelmiş.

Bu yüzden insan yavaş yavaş kendi içine çekiliyor. Kalabalıkların ortasında bile sessizleşiyor. Bir zamanlar uzun uzun konuştuğu şeyleri artık birkaç kelimeyle geçiştiriyor. Çünkü anlatmanın da bir yorgunluğu var. İnsan, sürekli yanlış anlaşılmaktan bir süre sonra konuşmaya takat bulamıyor. İçinde birikenleri paylaşmak yerine susmayı tercih ediyor. Çünkü bazen susmak, insanın kendini koruma biçimi oluyor.

Hayatın en garip taraflarından biri de bu zaten. İnsan çoğu zaman en güzel zamanlarında bile hayatın kıyılarına vurabiliyor. Dışarıdan bakıldığında her şey normal görünüyor ama içeride büyük bir savaş yaşanıyor. İşin garibi, tüm imkânlar bazen bir sis bulutu gibi insanın etrafını sarıyor. İnsan önünü göremez oluyor. Ne yapacağını, ne hissedeceğini, nereye ait olduğunu bilemez hâle geliyor. İşte tam da bu yüzden insan bazen mecburi dönüşler yapıyor. Mecburi susuşlar yaşıyor. Mecburi kayıplarla yüzleşiyor.

Bazı şeylerin içinde kalmak, dışında olmaktan daha fazla acı veriyor çünkü. İnsan bulunduğu ortamın içinde kendini kaybetmeye başladığında, ilk yaptığı şey kendi kıyısına çekilmek oluyor. Bu yalnızca yaşanmışlıklarla ilgili değil. İnsan ilişkileri de insanı en çok kıyıya iten şeylerden biri hâline geliyor. Bazen yanlış anlaşılıyorsun, bazen hiç anlaşılmıyorsun. Yaptığın iyilik kötü algılanıyor. Karşındaki insanın incelikten habersiz olduğunu sonradan fark ediyorsun. Sonra kendi kendine kızıyorsun. Çünkü herkesi kendin gibi sanmanın bedelini ödüyorsun.

Bir süre sonra insan, kendini açıklamaktan bile yoruluyor. Üslubunu anlatmaya çalışmak, niyetini açıklamak, kırmadığını kanıtlamaya uğraşmak insanın ruhunu tüketiyor. Belki de “İnsanı en çok insan yorar.” sözü tam olarak bunun için söylenmişti. Çünkü hayatın onca zorluğunun arasında bir de insan ilişkilerinin yorgunluğu ekleniyor omuzlara. Zaten ağır olan yük biraz daha ağırlaşıyor.

İnsan artık nahifliği göremeyen bir dünyanın içinde yaşamaya çalışıyor. Bu yüzden çoğu kişi yorgun bir yalnızlığa çekiliyor. Ses tonu değişiyor insanların. Kelimeler sertleşiyor. Eskiden uzun uzun anlatılan şeyler artık kısa cevaplarla geçiştiriliyor. Çünkü herkes biraz yaralı. Herkes biraz kırgın. Ve herkes biraz yorulmuş durumda.

Hayat zaten oldurmadığı şeylerle yeterince yoruyor insanı. Kimimiz aldığımız haberlerle, kimimiz yaşadığımız olaylarla günümüze yeni bir karanlık ekliyoruz. Özellikle hassas insanlar bu yükü daha ağır taşıyor. Çünkü onlar yalnızca kendi acılarını değil, başkalarının acılarını da hissediyorlar. Ruhlarına kir bulaştırmamak için çoğu zaman yalnız kalmayı tercih ediyorlar. Yaralı olsalar bile kendi içlerinde kalmayı daha güvenli buluyorlar. Çünkü artık insan yalnızca anlaşılabileceği bir yer arıyor.

Zaman da ayrı bir yük bırakıyor insanın omzuna. Ellerimizden kayıp giden zamana bakıyoruz bazen ve kendi kendimize soruyoruz: “Kaçıncı yorgunluğumuzu yaşıyoruz?” Belki de bugüne kadar ertelediğimiz her şeyin bir anda üzerimize çöktüğü döneme denk geldik. Günlerin üzerinde dağılmayan bir sis var sanki. İnsan sürekli koşuyor ama hiçbir yere yetişemiyor. Sürekli bir şeyleri düzeltmeye çalışıyor ama eksiklik hissi peşini bırakmıyor.

Duyduğumuz sözler bile anlamını kaybetmeye başladı artık. İnsan bazen konuşmaya bile üşeniyor. Çünkü içinde büyük bir tükenmişlik hissi oluşuyor. Kendimizden beklentilerimizi sürekli ertelemişiz. “Bugün değilse yarın” diyerek geçirdiğimiz zamanların ardından geriye dönüp baktığımızda içimizi en çok pişmanlık acıtıyor. Sonra insan, ruhunun en derin yerinde kalan küçücük bir umuda sarılıyor. Belki hâlâ bir şeyler değişir diye düşünüyor.

Oysa geçen zamanın geri dönüşü yok. Hepimiz bunu biliyoruz. Ama buna rağmen geleceği de sürekli üzülerek tüketiyoruz. Sürekli düşünmek, sürekli aynı yaraların içinde dolaşmak insana yalnızca daha büyük bir karanlık bırakıyor. İşte tam da bu noktada insan kendine şu soruyu soruyor: “Ben ne yapıyorum?” Belki de insanın hayatındaki en önemli soru budur. Çünkü bu soru bazen bir uyanış oluyor. İnsan o anda fark ediyor neyi ertelediğini, neyi ihmal ettiğini, neyin içinde kaybolduğunu.

Bu yüzden insan bazen bazı şeylere veda etmeli. Gerekirse okkalı vedalar etmeli. Çünkü bazı başlangıçlar ancak bazı vedalardan sonra mümkün oluyor. İnsan kendi hayatında tozlu bir sayfa hâline gelmemeli. Hatalarının içinde boğulmamalı. Çünkü şaşırdığı yerde bile yeni bir başlangıç ihtimali vardır.

Ama kabul etmek gerekiyor ki mücadele insanı yoruyor. Özellikle de hiç bitmeyen mücadeleler… İnsan bir süre sonra neyle uğraşacağını şaşırıyor. Artık yaralarının hangisinin daha az acıttığını hesaplamaya başlıyor. Mutluluğun varlığını unutuyor bazen. Oysa yaşam yalnızca bundan ibaret değildi. Daha güzel tarafları da vardı. Peki ne oldu da bu kadar yorulduk? Ne oldu da güzel melodilerin yerini gürültüler aldı?

Belki de gerçekten özgür değiliz. Belki sadece özgür olduğumuzu düşünerek kendimizi avutuyoruz. Çünkü hepimiz görünmeyen yüklerin içinde sıkışmış durumdayız. Buna rağmen birbirimize güçlü görünmeye çalışıyoruz. Gülüyoruz, konuşuyoruz, planlar yapıyoruz ama gecenin bir saatinde biriken her şey bir anda içimize çöküyor. İnsan bazen hangi düşüncesine yetişeceğini bile bilemiyor.

Hayat gerçekten acımıyor. İnsan da bunu zamanla öğreniyor. Tepkisizliğin bile bir tepki olduğunu kimse fark etmiyor artık. Bu yüzden bazı insanlar kitaplara, sessizliğe, doğaya sığınıyor. Bir nebze olsun nefes alabilmek için… Çünkü insan bazen yalnızca huzurlu bir nefes almak istiyor.

Bulunduğu yerden kalkma cesaretini göstermek değiştiriyor insanı. İnsan durduk yere sertleşmiyor aslında. Karşılaştığı kırgınlıklar, gördüğü davranışlar onu buna mecbur bırakıyor. Bazıları da tam tersine, onlar gibi olmamak için susuyor. Belki de “sineye çekmek” dediğimiz şey tam olarak budur.

Artık insan her sohbetin içinde olmak istemiyor. Çünkü yoruluyor. İnsanlar artık anlamaya çalışmak yerine yargılamayı tercih ediyor. Herkes yalnızca kendi görmek istediğini görüyor. Bu yüzden birçok insan kendini bu devre ait hissetmiyor.

Ama yine de insanın içinde küçücük de olsa bir iyi kalma çabası var. Çünkü bazı insanlar kalplerine tek bir siyah leke bile düşsün istemiyor. O lekenin zamanla büyüyeceğini biliyorlar. Önce bir harf, sonra bir kelime, sonra koca bir karanlık oluyor çünkü. İnsan artık karanlıklara boğulmak istemiyor. Öznesini bazen kaybetmek istemez insan…

Belki de bu yüzden biraz mola vermek gerekiyor. İnsan ruhu yoruluyor. Dostluklardan, yanlış anlaşılmalardan, sevgisizlikten, insan ilişkilerinin kaosundan yoruluyor. Sonra “Ne gereği var?” diye düşünmeye başlıyor. Bazen düşünmek insan için büyük bir hastalıkmış. İnsan bunu görüyor ve yaşıyor zamanla. İçinde bulunduğu durumlar, hassas ruhuna çok ağır gelebiliyor. Bir kelime insanı karanlığa, ışıksızlığa itmeye yetiyormuş. Hassas insanları üzmeyin, kırılganlıklarını yüzüne vurmayın. Her şeye kırılıyorsun demeyin en başta. Onu öyle kabul edin. Kırılması en azından kötülük etmek istemediğindendir. Bunu öyle bilin. Kibirli olmak, intikam almak istemediğindendir. Ama günümüzde bu acizlik, mızmızlık gibi anlaşılıyor. Basit insanlar gibi görülüyoruz. Toplumun getirdiği bu düzen bizleri daha da yoruyor. Alay konusu oluyoruz çoğu zaman. Özellikle ego kasmak isteyenlerin işine geliyor bu durum. Öyle kişiler de var değil mi hâlâ hayatınızda? Ama size bir şey söyleyeyim mi? En güçlüsü biziz. Çünkü elimizde türlü türlü kozlar oluşabilecekken bunları kötüye kullanmıyoruz. Bazen ince düşündüğümüz için sıktığımız, boğduğumuz oluyordur elbette. İnsan bazen bir şeyin düzelmesi için ya da iyi olması için çok çabaladığında ters etkiyle karşılaşabilir. Onun haricinde kin yok, nefret yok, çıkar yok. Sanırım bu tip duygularla karşılık veren insanlar daha iyi görünüyor. Anlamdım ben, değişik sanırım. Bir haller oldu bize. Devirin nereye yıkıldığını kestiremiyorum artık. Bu yüzden bizler de susma yolunu tercih ediyoruz çoğunlukla. Artık şu kısıtlı zamanın toksiklikleriyle uğraşmak istemiyoruz. İçimize çekilip sessizce yaşamaya çalışıyoruz. Eskiden yeni insanlarla tanışmak için heyecanlanırken şimdi kimse gelmesin diye sağa sola bakınıyoruz. Çünkü artık öyle bir toplum oluştu ki kafamızda önce dilini bilmek istiyoruz. Oysa insan önce samimiyetle gelmeliydi…

İnsanlar neden birbirini bu kadar yoruyor bilmiyorum. Ama artık merak etmiyorum da. Bazı şeyleri pas geçmeyi öğreniyorum. Çünkü susmak bazen gerçekten çok güzel bir şey. Özellikle de anlatamayacağını bildiğin yerlerde… Çünkü konuşmanın israf olacağını hissettiğin an o sohbetten bir keyif alamayacağını hissediyorsun. Artık bu seziyi öğrendik. Zaman hibe olmasını beklemek yerine, olabilir haklısın deyip geçmeyi bazen doğru buluyoruz. Aslında öyle değil demenin yorgunluğunu gözümüzün önüne getirdiğimizde bundan kaçınıyoruz işte. İnsan biraz da olsun nefes almak istiyor. Gerekli olduğunda kaçarak.

Bu yazınında teması yorulmak. Kelimelerle gelen yorgunluklar, cümlelerle gelen ağırlıklar. Biraz kaçış yazısı bu sözlerinin nereye gideceğini bilmeden söyleyenlerden. Kırmanın pik yaptığı, incitmenin alay konusu olduğu bir ortamdan uzaklaşmak. Herkes insan ve herkes bir gün ölecek. Umarım ölmeden farkına varırlar, hassas insanların da var olduğunu…

Umudum; Belki bir gün hepimiz biraz dinlenmiş oluruz. Belki bir gün insanlar birbirinin ruhuna daha dikkatli yaklaşır. Belki bir gün incelik yeniden değer görür.

O güne kadar kendinize iyi bakın. Kalbinize iyi davranın. Yorulmadığınız, kırılmadığınız ve kendinizi ait hissedebildiğiniz bir hayatınız olsun.

Esenlikler…

Bir gün hiç ummadığın biriymiş gibi göreceksin kendini. Korkacaksın biraz. Farklılıklar tedirgin edecek seni. Bundan önce kim olduğunu, ne olduğunu bile unutacaksın. İşte böyle başlayacak bambaşka bir yol, bambaşka bir devşirme yaşam. “Olan” diye başlıyorsun bazen cümleye. Olağan şeylerin içinde kayboluyorsun uzunca bir süre. Yalın ayak yürüdüğün olaylar seni daha da üşütüyor hayatın içinde. Yapın değişiyor. Yıllarca oluşturduğun ve sana hizmet ettiğini düşündüğün içindeki yapı, bazı durumlarda bir anda dağılıyor. Hiç farkına bile varmıyorsun. Sonra “Ne oldu bana?” sorusunu sormaya başlıyorsun. Artık fark etmediğin o olay, senin canını yakmaya başlıyor. Alttan aldığın, “nasılsa bir şey olmaz” diye bastırdığın şeyler seni yok etmeye başlıyor. İnsan böyle böyle hiç istemediği bir insan olup çıkıveriyor. Önce tavırları, sonra kelimeleri ve kurduğu cümleler değişiyor. Artık hassas biri olmuyor. Duygusal olarak yaklaştığı mevzuların kendisine birer yara olarak döndüğünü görünce daha akılcı davranmaya başlıyor. Hayatın içinde taşıyacağı bir perde var oluyor. Kendisine yük olsa da dışarıdan koruyacağını düşünüyor. Eve bazı karşılaştığı olayları görmezden geliyor ve devam ediyor. Zamanla bu bir alışkanlık hâline gelip, duyarsızlık dediğimiz; aslında kendini koruma amaçlı bir davranış meydana geliyor. Çünkü hassas biri olmak, acımasız biri olmaktan daha fazla acıtıyor. Bir coğrafyanın, bir duygu bombardımanının getirebileceği en korkunç insan hâline dönüşüyor. Bomba gibi tehlikeli duygulara sahip ve yüklü davranışlar meydana geliyor. “Aslında böyle yapmazdım ama mecburdum.” cümlesi kurulmaya başlıyor. İnsan, daha önceleri garipsediği şeylerin tam ortasında buluyor kendini. Belki de hayat denilen müessesenin farklı farklı dönemlerinden biri de bu. Hiç yanından bile geçmek istemeyeceğin şeyleri öğrenmekle geçiyor bazı zamanlar. Kaybolmuş dönemler diye adlandırdığın bir boşluk oluyor. İnsanca yaşayayım derken, insanlığın arka sokaklarında yaşamaya başlıyorsun. Bir tedirginlik, bir halsizlik seni bu duygulara itiyor. Blade’in o gündüz yürüyen modu gibi… Güzel bir filmdir, tavsiye ederim. İşte böyle olağan dışı durumlarda nerede ne olacağını, istemeyerek de olsa öğrenmek durumunda kalıyorsun. Ruhunda beliren ıstırap kimi zaman acımasız bir davranışa, kimi zaman ağlak bir insana dönüşüyor. Bulutların kırıp yere düşürdüğü damlalar gibi hissedersin. Ayakların yere basıyorken düşmenin korkusunu yaşarsın… Böyle gelgitleri yüksek olan bir toplumda sabit olmak çok zor değil mi? Yapılan algıların, nereye gittiğini kestirdiğin bir aracın üzüntüsünü yaşarsın. “Olmasın lütfen.” dersin sadece. Faydası olur mu?

Vardiyalı duygular oluşmaya başlar insanda. Artık robotlaşmış davranışları ve bazı olaylara karşı refleks olarak verdiği yanıtlar belirir. Günümüzü düşünürsek ve maruz kaldığımız somut ya da soyut tüm bileşenlere bakarsak, artık bu normalmiş gibi geliyor. İnsan v2 denilebilecek bir tepki mekanizmasını öğreniyor. Boyutlar değişiyor, limitlerin kısalıyor ve sesin yükseliyor. Otomatik yanıtların çağı gibi geliyor bu zaman bana. İnsanlar aynı telesekretermiş gibi yalın yanıtlar vererek iletişim kuruyor. Sadece üzerlerinde “Bu bir otomatik mesajdır.” ibaresi yer almıyor. Mecbur kalınan bir iletişim oldukça yorar insanı. Olur ki bu etkileşim insanın kendisiyle bile olabilir. Bir şeyler söylenir ve insan içinden çıkamaz hâle gelir. Basit gibi görünen bir kelime ya da cümle, bir başkası için ağrı dağı hükmündedir. Böyle dikkatsizliklerle dolu bir dönüşüm çağında insanlar giderek bu tür varlıklara döner. Umursamazca konuşmanın unutulmazlığı alıp başını gider. Eskilerdeki gibi incecik düşüncelerle dolu varlıklar birer birer silinip gider. İnsan bu davranışı kendine dair bir politika hâline getirir. “Yaşattıklarını yaşatacağım.” mantalitesi giderek daha da popüler hâle gelir. Önce kelimeler yozlaşır, sonra insan, sonra da bir toplum. Yayılan bu kötülüğün içinde de insanca yaşamaya çalışan ufak bir azınlık kalır. Her şey zıttıyla açığa çıksa da bu kötü ağızlılık o kadar yoğundur ki, zıttı olan şeyler bile görünmez hâle gelir. İnsan tüm olanların ışığında epeyce kararır ve yorulur. Uymadığı bir dile, uyamadığı bir hayata soyut kalır. Bazen öyle gizli kalmak daha iyi değil mi? Edebiyatımızın ve dil bilgimizin en güzel tanımıdır “gizli özne”. Ben kullanmayı severim ve felsefi olarak başka bir boyut olduğunu düşünürüm her zaman. Fark edilmemiş bir hazinedir benim için. İstediği zaman var olur, istemediği zaman görünmeyebilir. Sadece fark etmeyi seçen tarafından belirir. Belki de günümüz insanının takındığı tavır, gizli de olsa budur. Kimileri ise sürekli paylaşım yaparak var eder kendini. Zihni yolculuklarını “ben buradayım, ben şuradayım” ile ispatlamaya çalışır. Her paylaşımda parça parça dağıtır kendisinde olan bir şeyleri. Bir şeyleri anlatmak için binlerce görsel, yer ve mekân paylaşır aslında. Her paylaşım bir duygu birikiminin dışa vurumu değil midir? İnsan da fay hatları gibi, kendi içindekileri sızdıran bir varlık değil midir? İşte böyle gizli, kapalı birçok insan tipi vardır. Kimimizin yakınında, kimimizin sosyal hesaplarında vardır ve muhtemelen her gün dolaylı da olsa karşılaşırız. Kimimiz içten içe eleştirir, kimimiz onun gibi davranırız. İnsan hikâyesel bir varlık olduğu için ya bir aidiyet oluşturur ya da yargılamayı seçer. Bir temel arayan da olur, o temeli kafasında inşa edip konuşan da. Ya anlayan? Kaç kişi çıkar? Kaç kişi değerini başkasının paylaşımıyla ölçer? İnsan biraz da varlığının hissedilmesini istemez mi? Başka bir kalıba bürünse bile, var olduğunu hissedenlerle daha iyi geçinmez mi? İşte bu da bir kelimeden, bir görselden çıkan insanın bambaşka hâli. Yorum sizin…

Tüm olmuşların ışığını kapatmak gerek bazen. Yeniye dair bir şeyler söylemek ya da çizmek istiyorsan. Olmamış gibi davranmak aptallık olur. Olduğunda içinde düşmek ise saçmalık. Fark etme yetisi bu yüzden inanılmaz bir önem arz ediyor. Ve bir miktar soruyla başlıyor başlangıçlar. Düşmek kolaydır ya da takılmak. Bunun için gündelik hayatta birçok olay yaşanıyor. Birçok haber küpürü meydana geliyor. Artık üçüncü sayfa haberleri giderek artıyor. Ve en korkuncu, bu haberlerin yaşı da giderek küçülüyor. Bireyselliğin getirdiği bu aciz tutum tüm toplumu etkiliyor. Üzüntülerle boğan bir insan da artık o ışık denilen umudu yitiriyor. “Dur.” demenin artık fayda etmediği bir toplum, bir dünya hâline geliyoruz. Konuşmanın önem arz etmediği, söylemenin duyulmadığı, çıkarına göre yapılan müsabakaların, arkadan çevrilen işlerin öncelik olduğu zamanlara geldik. Kâr amacı gütmeyen kuruluşların artık sadece bir reklam hâline geldiğini görüyoruz. Pespaye insanların rahatlıkla ortada gezdiği, sokak lambalarının artık fayda etmediği büyük, karanlık bir sokak burası. Bazılarımız için bir merhabanın bile bin kez düşünüldüğü hâle gelirken, bir başkası için ulu orta sövmek, kırmak çok basit hâle geldi. İnce insan giderek incelirken, kalın insanlar giderek daha da kalınlaştı. Ortası yok artık bu toplumun ya da insanlığın. Yüzlerce yıl önce insanlığa yapılan alarm, söylenen hatta yazılan onca kitap kifayetsiz ve manasız kaldı. Okuma güdüsü olmayan insanların kan ile yazmayı öğrendiği acayip, korkunç bir çağ oldu. İnsan odaklı bir gündem yerine, bir başkasının uçkuruna düşkün olduğu haberler manşet yapıldı. Sessiz kalınmaması gereken konular böyle böyle örtüldü. Kaç kişi kaldık ya da kaç kişi kalacağız bilmiyorum. Ama insanların yorulduklarını görebiliyorum. Bunun için birazcık kalabalık bir ortamda yürümeniz ya da toplu taşıma kullanmanız yeterli. Yıllarca insana dair parıldayan nesneleri ve içindeki kaosun dindirilebilirliğini yazdım. Fakat ben de yoruldum. Belki ilk defa insana dair umutsuz bir yazı yazıyorum. Toplumsal algının felaketine belki de ilk kez mağlup oluyorum. Ezilebilirliğin ilk defa bu kadar kolay olduğunu görmek, içinde ukde kadar insanlık olanların içini paramparça etti diye düşünüyorum. İnsan kalmak artık belki de en büyük unvanımız, korumamız gereken. Makam ve mevkilerin bu kadar boşaltılmış olduğunu görmek, faal olan eylemlerin sadece bireysellikten öteye gitmediğini sezmek bir o kadar acı ve bir o kadar utanç verici. Onca şey okuyup yazmak bile tek bir olayı anlatmaya yetmeyebiliyormuş. Bu dönemde ilk defa gördüm ve yaşadım. O kadar yobaz ve iğrenç olaylar oluyor ki, insanın yaşamdan imtina ettiği şeyler giderek artıyor. Artık insan adına utanmak da fayda etmiyor. Bu nedenlerden ötürü, en başta dediğim gibi, kimisi onlar gibi olup o tarafa geçiyor, kimisi ise bir gard bulup o şekilde hayatına devam etmeye çalışıyor. Hakikati bozulan toplumlarda insanca yaşamaya çalışmak, okyanusun dibinden çıkmaya çalışmak kadar zor. Artık atmosfer koca bir kara delik. İnsanlık onun içinde kaybolup duruyor. Bir insanın inisiyatifi bir canı yok edip birini sefalar içinde bırakabiliyor. Bir sesi var edip, diğer tüm sesleri kısabiliyor. Artık dünya koca bir insan pazarı. Özgürce yaşaması gereken insanoğlu, artık bir başkasının seçimleriyle baş etmeye çalışıyor. Yeşil Yol’daki John Coffey’in dediği gibi: “Ben yoruldum patron.” diyen insanların sayısı giderek artıyor. Bu yüzden bu aralar soyutlanmak isteyen onlarca insan görüyorum; ya da susmayı ve sessiz adımlarla ilerlemeyi tercih eden. Aslında her şey birazcık tebessüm edip yaşamak için. Haksızlar mı? Haksız olarak görenler çıkacak elbette. Daha fazlasını isteyen insanlar da olacak. Minik bir sevince bile ihtiyacımız olduğunu bilmeyecekler. “Daha çok” diyecekler. Görmenin kıymetini bilmeden daha fazla sömürüp daha da fazla ben ben ben diyecekler. İronik değil mi? Bireysel bir düşüncenin, belki de toplumsal eziyetlere sebebiyet vereceğini düşünmeyecekler. Bencillikle mücadele ediyoruz bir de. Sırf paye edinmek için bazılarının salyalarını yalayanlar var bir de. Etkisi çokça ağır olan… Ya sizce? Başka neler var dile gelmeyen fakat bizzat gördüğünüz?

Sonlara gelecek olursak, tanık olmanın bazen sanık olmaktan daha olumsuz şartlara bağlı olduğunu görüyorum. Takınılan tavırların artık samimiyetsiz olduğunu görmek, sözün nereye gideceğini bilmeden söylemek, teselli etmek adına acıya daha fazla acı eklemek ve cabası… İnsan, insanın dile getiremediği anlamı olmalı bazen. Gerçekten sahici bir görme biçimine ait olmalı. Yaralanacağız elbette ama bu, insanların hoşuna giden bir şey olmamalı. Değişim ve değiştirme arzusu kötülükten arınmalı. Torpil artık sadece boş alanlarda eğlenmek için patlatılmalı… Tıpkı çocukluğumuzda ve eski zamanlarda olduğu gibi. Verilen onca çaba, sarf edilen onca zamanın çöp olduğunu görmek ve bunun için ağlayarak teselli bulmaya çalışmak… Hayat bazen gerçekten çok zor. Ve kendini teselli etmeye çalışmak daha da zor. Yapay bir toplum siluetinin içinde kalmak da cabası. İnsan artık güven algısını giderek yitiriyor. Çevre dediğimiz faktör giderek kendini yitiriyor. Kaldı ki insan bazen kendinde bile kendini bulamıyor. Öyle bir yaşam, öyle bir kayıplık. Bazen kendine bile denk gelemiyorsun. Kendi tencerene kendi kapağın bile uyumsuz geliyor. İşte bu da sanırım insanın “U” hâli. Derinlerde bir yerde kendine denk gelme isteği. İnsanı oyalayacak tüm kalıplardan çıkaracak tek şey, belki de saf bir gülme hâli. O da olur mu? Muallak. Bu bendeki bir bırakmış mı? Bilmiyorum. Fakat çokça yorulduğumu hissediyorum. Belki de ilk defa bir yazımın içine umutsuz tatlar ekliyorum. Ben en çok yanılmak istiyorum. Sizlerden birazcık müsaade arz ediyorum. Sessizliğin senfonisinde azıcık vakit geçirmek istiyorum. Şarkılarla oyalanmak, dizilerle kendimi avutup kandırmak istiyorum. Bürünebileceğim bir surette yeniden görüşmek üzere… Kendinize iyi, kalbinize cici bakın. Esen kalın…